Featured

“МУРҒИ АРШӢ” ДАР ТЕҲРОН БА ПАРВОЗ ДАРОМАД

Нашри “Орван” дар Теҳрон китоби “Мурғи аршӣ”-гулчини дурахшонтарин чакомаҳо дар ситоиши модарро бо шуморагони 500 нусха дар 270 сафҳа бо хати форсӣ мунташир намуд.

Китоб намунаи ашъори ҳудуди сад шоирро аз кишварҳои Тоҷикистон, Афғонистон, Эрон ва Покистон, ки бо забони форсӣ модарро сутудаанд, фароҳам овардааст.

Тарроҳии китобро духтари ҳунармандам Фархундабону бо тасвири Модар-Замин музайян сохта, ки тифлашро, ки аз осмонҳо омада, ба оғӯш мекашад.

Дар пешгуфтори китоб, ки “Чароғи рӯзгор” унвон дорад, дар бораи ангеза ва вижагиҳои ин китоб навиштаам:
“Рӯшан аст, ки Модар бо мафҳуми Ватан тавъам ва ҳаммаънист ва ҳар кас Модарашро дӯст дорад ва бар пешгоҳи ӯ эҳтиром қоил бошад, лоҷарам Меҳанашро низ ошиқона дӯст медорад.

Дар дунё шоир, нависанда, ҳунарманд ва мутафаккиреро наметавон пайдо кард, ки дар бораи бузургии ин олиҳаи меҳр сухане, асаре ва шоҳкоре наофарида бошад. Аз ин рӯ, бар ин шудам то дар ростои адои дайн бар пешгоҳи модарон ва бавижа, Модари арҷмандам ин асарро мунташир намоям.

Маҷмӯаи ҳозир аз навҳаи ҷонсӯзи Таҳмина бар марги фарзандаш-Суҳроби ял оғоз ва бо навои дилангези Суҳроби Сират-шоири ҷавони Афғонистон поён меёбад, ки модарашро ҳамтабори борон медонад”.

Дар “МУРҒИ АРШӢ” намунаи ашъори шоирони тоҷик-Устод Садриддин Айнӣ, Боқӣ Раҳимзода, Мирзо Турсунзода, Ашур Сафар, Муъмин Қаноат, Бозор Собир, Лоиқ Шералӣ, Камол Насрулло, Қувват Давлат, Зулфия Атоӣ, Муҳаммад Ғоиб, Маликнеъмат, Фарзона, Суруш, Сурайё, Фирдавси Аъзам оварда шудааст. Ашъори китоб тибқи таърихи таваллуди гӯяндагон ҷой гирифта, бархе аз вожагони гӯишӣ шарҳу тавзеҳ дода шудаанд.
Китоб аз се бахш иборат аст:
“Мурғи аршӣ”-намунаи сурудаҳои шоирони форсигӯй дар ситоиши модар-аз Фирдавсӣ то Фирдавси Аъзам,-як намуна:
Эй модари ман куҷоӣ охир,
Рӯй аз чӣ наменамоӣ охир?
Хандон зи дили замин бурун ой,
Бар гиряи зори ман бубахшой.
Рондӣ ба Биҳишт киштии хеш,
Рӯ тофтӣ аз биҳиштии хеш (Амир Хусрави Деҳлавӣ).
Бахши дуюм “Фариштаи меҳр”-суханони бузургони ҷаҳон-Суқрот, Рафаэл, Балзак, Кэнфилд Фишер, Плутарх, Виктор Гюго, Марк Твен, Фридрих Ниче, Эрнест Хемингуэй, Ҷорҷ Ҳерберт, Кайковус, Чарлз Диккенс, Саъиди Нафисӣ, Анатол Франс, Максим Горкий андар бузургии Модар, як мисол: “Қалби модар зеботарин ва ҷовидона‎тарин ҷойгоҳи фарзанд аст, ҳатто дар рӯзгоре, ки мӯй‎ҳои фарзандаш сафед шуда бошад” (Адалберт Штифтерт).
Бахши сеюм-“Модарро дил месӯзад”-зарбулмасалҳои тоҷикӣ, эронӣ, афғонӣ, арабӣ, узбакӣ, чинӣ, покистонӣ, яҳудӣ, итолиёӣ ва ҳиндиро фаро мегирад, намуна: Ҳар ончиро кӯдак наметавонад бигӯяд, модар мефаҳмад. (зарбулмасали яҳудӣ).

Рӯшанам шуд, ки беҳтарин модарномаҳоро дар адабиёти форсӣ Устод Лоиқ (Тоҷикистон), Маҳдии Суҳайлӣ (Эрон) ва Халилуллоҳи Халилӣ (Афғонистон) сурудаанд.

Банда соли 2006 дар нашриёти “Деваштич” китоби “Модарнома”-ро бо хати кириллӣ бо шуморагони 500 нусха ба табъ расондам ва “Мурғи аршӣ” такмил ва вироиши ҳамон китоб аст.

Аввалин китоби ҳикояҳоям-“Боғи шафтолу”-ро ба Падари азизам, ки меҳри сухан ва ишқи навиштанро дар дилам кишта буд, тақдим доштам, “Мурғи аршӣ”-ро ба модарам-Бибӣ Нодирамоҳ бо ин умед, ки сояи муборакашро Додор аз сари мо-фарзандонаш кам макунод, пешкаш намудаам.

Нашри ин китобро ба модарони гиромӣ ва ҳамаи ошиқони сухан саъду фаррухбод мегӯям!

Continue reading ““МУРҒИ АРШӢ” ДАР ТЕҲРОН БА ПАРВОЗ ДАРОМАД”
Featured

“Парчами сафед” дар Теҳрон боло шуд

Китоби “Парчами сафед”-маҷмӯъаи ҳикояҳои Шоҳмансури Шоҳмирзо – нависандаи тоҷик дар Теҳрон равонаи бозор шуд. Китоб фарогири 9 ҳикоя (достон) аз ин адиби тоҷик аст, ки барои хонандаи форсизабон пешкаш шудааст.
   Китобро интишороти “Ийҳом”, ки ношири тахассусии адабиёту ҳунар аст, бо шуморагони 500 нусха ва дар 108 сафҳа бо тасвиргарии Фархундабону-духтари адиб ба зевари табъ оростааст.
      Шоҳмансури Шоҳмирзо то кунун 4 китоби ҳикоя ва 4 маҷмӯъаи шеър дар Душанбе, Теҳрон ва Деҳлӣ мунташир намуда, наздик ба 30 китоб аз осори адибони тоҷикро ба форсӣ баргардон ва дар Теҳрон ба нашр расонидааст.
  Чопи аввали китобҳои ӯ “Боғи шафтолу” (ҳикояҳо, Теҳрон ва Душанбе), “Мехостам паранда шавам” (“Солис”, Теҳрон) ва “Динам ишқ аст” (шеърҳо, “Адиб”) тамом шуда ва қарор аст соли оянда ба нашри дуюм расанд.
  Достонҳои ӯ дар миёни хонандагон ва нависандаву мунтақидони Эрон истиқболи гарм ёфт ва маҷаллаи “Бухоро”, Муассисаи Хонаи китоб, нашри “Солис” нишастҳое дар нақду баррасии онҳо баргузор намуданд.
  Радиои “Саломат”-и Эрон, ки бештарин шунавандаро дар кишвар дорад, ба далели бархурдор будани ҳикоёташ аз фазоҳои самимию отифии тоҷикона, онро бо садои муаллиф забт ва борҳо пахш кард ва чанд адиби маъруфи эронӣ ба онҳо нақдҳои амиқи таҳлилӣ навиштанд.
  Яке аз ноширони маъруф дар Теҳрон қавл додааст осори комили ин нависандаро то охири соли милодӣ бо теъдоди зиёд мунташир намояд.
  Муаллифи китоб иллати “Парчами сафед” унвон гирифтани китоби мазкурро чунин шарҳ дод: “Парчами сафед” номи яке аз ҳикоёти инҷониб ва достони яке аз донишмандон аст, ки пас аз бист сол таҳсил дар мадориси Бухоро бо шавқу завқ ба зодгоҳаш-яке аз рустоҳои кӯҳистон бармегардад. Бар хилофи интизор, мардуми омӣ озору азияташ медиҳанд, китобҳояшро ба об меандозанд ва ба баҳонаи инки дар заминаш ….ояи урус-картошка (себи заминӣ) киштааст, ӯро аз деҳа берун мекунанд. Ӯ ба танҳо шогирдаш ҳангоми видоъ васият мекунад: “Танҳо ёдгори ман дар ин олам туӣ, шояд замоне касе ба наздат биёяд ва хоҳиши дарс хондан кунад, дареғ макун”.
  Модари шогирд вақте аз хабари тарки диёр кардани устоди писараш огоҳ мешавад, ба ӯ мегӯяд: “Ту ҳанӯз ба бозиҳои рӯзгор ошно нестӣ, писарам. Ҳамин тоифа Бобои Рӯдакиро кӯр карданд. Китобҳои падарбузургам куҷо шуданд? Мекушем, баъд оҳу нола мекунем. То даме, ки нодонҳо бар сари маснаданд, доно хору зор аст. Худат навиштаи санги Сари Меҳробро бароям хондӣ:
Доно ба ҳар диёр азизу мукаррам аст,
Лаънат ба он диёр, ки нодон бувад азиз.
   … Шогирд аз фироқи устод ва ҷаҳолати ҳамдеҳагон дучори ҷунун мешавад ва ба хотири тасаллои дили дардманди хеш ду парчам-якеро дар деҳаи худ ва дигариро дар зодгоҳи устод насб мекунад ва ҳар рӯз ҳамчун Робиаи Адавия афтону синахез аз ин парчам ба он парчам мерафту меомад.
  Китоби “Парчами сафед” маҷмӯъае тоза, аммо қудратманд аз достонҳои Шоҳмансури Шоҳмирзо аст, ки нависанда нигоҳе ба фарҳанг ва суннатҳои ғании кишвараш-Тоҷикистон андохта ва онҳоро аз зовияи худ шарҳу баст медиҳад.
Вай бо навиштаҳояш хонандаро ба кӯҳҳо, дарёҳо ва рустоҳои афсонаии сарзамини худ мебарад ва тасвире зинда аз мардум ва шеваи зиндагии онҳо тарсим мекунад.
Достонҳои ӯ бо ҳиссе аз асолат ва воқеъгароӣ омехта шудаанд, ки ба онҳо эҳсоси воқеӣ ва қобили рабт медиҳад.
“Парчами сафед” барои ҳар касе, ки алоқаманд ба ковиш дар фарҳанг ва суннатҳои ғании Тоҷикистон аст, асарест хонданӣ.

Continue reading ““Парчами сафед” дар Теҳрон боло шуд”
Featured

Ҳафт Хони Исфандиёр

#ҲАФТ_ХОНИ_ИСФАНДИЁР

Ҳафт Хони Исфандиёр

Дар ин навиштори шогирдона ба ихтисор дар бораи осор ва аҳволи Исфандиёр-ин шоири ринду огоҳ, исёнгар, ватандӯст ва мунтақиди иҷтимоӣ ба сурати гузаро ишора хоҳад шуд ва умедворем дар оянда аз сӯи аҳли адаб таҳқиқу пажӯҳишҳои густардатару амиқе роҷеъ ба шинохти осор, андеша ва ҳунари ӯ сурат бигирад. Шоире ҷӯё ва пӯё ки бунмояи осораш чизе ҷуз дарду ранҷу ормони миллат ва ишқ ба Ватан нест.  Ривоятгари андӯҳи талхи торихие, ки мунҳасир ба худаш нест. Исфандиёр, ба пиндори мани хонанда, як шоири ҷомеашинос низ ҳаст. Ҷомеаи дирӯзу имрӯзашро бо вожаҳои оташинаш воковӣ мекунад. Аксари корҳои иҷтимоии ӯ бозтоби ҳунармандонаи ҳақоиқест, ки ё дар атрофу муҳити ӯ иттифоқ уфтода ва ё дар тӯли торих рух додаву онҳоро бо тамоми вуҷудаш ҳиссу ламс карда. Нигоҳи ӯ ба иттифоқот нигоҳи равонковона аст.

Continue reading “Ҳафт Хони Исфандиёр”
Featured

КАЛИД

Офтоб ҳанӯз дар дили торикӣ нопайдо буд, ки бедор шудам. Якрост пушти миз омадаму хостам достони кӯтоҳамро вироиш кунам. Аммо дар қисмати поёнии он дармондам. Моҷаро аз ин қарор буд: шахсияти достон, ки дунболи кашфи рози нависандагӣ аст, дар як пиёдаравии субҳгоҳӣ калиди дари хонаи иҷораашро гум кард. Соҳибхона мусофират рафтаву боистӣ ҳафтаи дигар баргардад, қабл аз сафар ҳам гуфта буд телефонаш то бозгашт рӯшан нахоҳад буд. Қаҳрамони достони ман ҳоло пушти дар истодаву намедонад чи тур вориди хона шавад…

Continue reading “КАЛИД”
Featured

НАВРӮЗ: АЗ ДИРӮЗ ТО ИМРӮЗ


НАВРӮЗ— ҶАШНИ ОФАРИНИШ

Наврӯз-Соли нав

Наврӯз дар торихи ҷашнҳо ва ойинҳои мардумони ориёӣ, ба вежа тоҷикон, мақом ва ҷойгоҳи рафеъе дорад. Ин ҷашн яке аз суннатҳои деринаи ниёкони мо ба шумор меравад ва зеботарин ҷашн, оғози сол, эҳёи табиат, ва шуруъи кишту кор аст. Дар гузаштаҳои бисёр дур ниёкони мо ду фасли солро ҷашн мегирифтанд; фасли сармо ва фасли гармо! Якеро ҷашни ОФАРИНИШ меномиданд, ки дар аввали тирамоҳ баргузор мешуд, дигарӣ ҷашни эҳё ё РАСТОХЕЗ буд, ки дар аввали баҳор баргузор мешуд. Баъдҳо, ин ду ҷашнро муттаҳид карданд. Ва ин ид замоне фаро мерасад, ки баробарии шабу рӯз яксон мегардад. Ин ойин торихи зиёда аз чаҳорҳазорсола дорад ва куҳантарин оини миллӣ дар ҷаҳон ба шумор меравад. Наврӯз ҷашни миллии ниёкони мо буд ва бо густариши сарзаминҳо ва нуфузи сиёсӣ ва фарҳангии импиротуриҳои Эрони куҳан марзҳои миллиро убур кард ва ба дигар сарзаминҳо роҳ ёфт. Наврӯз қарнҳост, ки ба қавли устод Алии Шариъатӣ бар ҳама ҷашнҳои ҷаҳон фахр мефурӯшад, аз он рӯ, ки як қарордоди маснӯъии иҷтимоъӣ ва ё як ҷашни таҳмилии сиёсӣ нест, ҷашни ҷаҳон аст ва рӯзи шодмонии замин.

Continue reading “НАВРӮЗ: АЗ ДИРӮЗ ТО ИМРӮЗ”
Featured

Он рӯзи талх падарамро бурданд

Ҳанӯз ҳам он рӯзи талхро ба ёд дорам…
Гӯшаи ҳавлӣ, зери дарахти бебарги себ зери нури мулоими офтоб бозӣ мекардам. Боди мулоим гоҳ-гоҳе варақҳои китоби суратдорамро бо нармӣ мекушод. Модарам дар танурхона, ки сақфаш мисли мӯйҳояш сиёҳ буд, нон мепухт. Падарам байни ниҳолу алафҳои атрофи оғил меҷунбид. Садои гову гусфанд гоҳе ба гӯшам мерасид. Гурбаи хокистариям, бидуни он ки нӯл задани гунҷишкҳоро халал расонад, худашро ба танаи ниҳоли хурмо мемолид. Бобо, бо остинҳои барзада таҳмондаи оби обдастаро ба бехи гулҳои лаби боғча рехту наздам омад. Қадди баландашро хам карду дасташро ба мӯйҳоям кашид ва бо лабханд ба ниҳоли канори боғча ишора карду гуфт: “ҳамин ниҳоли себ, ки ба бор омад мактабравак мешавӣ баррачаи бобо…»

Continue reading “Он рӯзи талх падарамро бурданд”
Featured

Хонатаконӣ

Ҳамсарам тамоми пардаҳоро канда буд. Дар осмон як тикка абр ҳам намедидед. Нури мулоим ва беминнати офтоби афсунгари субҳгоҳӣ аз тирезаҳои кушода бар рӯи ашёи хона менишаст. Писари нуҳсолаам рӯи тахти ҳуҷрааш бо ҳавсала қаламашро метарошид. Ман, бо он ки сардарди сабукеро ҳанӯз эҳсос мекардам ва чанд рӯзи охир шоҳиди номулоимоте низ будам,

Continue reading “Хонатаконӣ”
Featured

Орзуям ин аст…

То таваллуди #Табиат рӯзҳои башуморе монда аст. Биёед ба ин муносибат орзу мекунем;

Орзу мекунем, ҳоли ҷаҳону инсонҳо хубтар шавад. Саломатӣ, Сулҳ, Садоқат, Амният, Адолат, Меҳрубонӣ, Огоҳӣ ва Хушбахтӣ дар ҷаҳон ҳукумат кунад ва ҷанг, кина, адоват, бадбахтӣ аз сайёраи мо барои ҳамеша кӯч кунад…

Орзу мекунем бидуниташвиштарин рӯзҳоро пеши рӯ дошта бошем; #бемористонҳо ҷояшонро ба истироҳатгоҳҳо, #зиндонҳо ба осорхонаҳо, #гуристонҳо ба тафреҳгоҳҳо ва #дорухонаҳо ҷояшонро ба китобхонаҳо диҳанд…

Орзу мекунем шонаҳои одамҳо холӣ аз бори сангини ғаму ранҷҳо бошад. Дилҳо шод, чашмҳо беашк, дастҳо пур ва зеҳнҳо ором. Рӯзҳои сиёҳу талх дар гузашта монанд ва рӯзҳои рӯшану ширин сарнавишти одамҳоро рақам бизанад…

Continue reading “Орзуям ин аст…”
Featured

Атри Худо

Ҳамеша рӯзи таваллуди падару модарам хостарину баёдмондатарин рӯзҳои зиндагиям аст.

Имрӯз таваллуди модарам аст. 60-сола шуд. Номи дигараш Зиндагист. Модаре, ки мисли ҳазорон модари дигар, меҳрубону поку содаю мамлу аз отифааст. Содагиҳояшро дӯст дорам, меҳрубониҳояшро меситоям. Наҷобату иффаташро мепарастам. Модарам қалби бузурге ба вусъати дарёҳову хуршеду осмон дорад. Ҳамеша чун кӯҳ пуштам истода. Дуруст мисли падарам. Ин қадр меҳрубон аст, ки ҳамаи мо- фарзандонро ба хотири муҳаббаташ, ба хотири хушқалбиаш “Шумо” садо мекунад. Модаре, ки ҳамвора мисли падарам бароям шӯру нишоту умеду ишқ ба зиндагӣ мебахшад.

Чӣ зебо мегӯяд Онорее де Балзак: “Модар ягона мавҷудест, ки ҳақиқати ишқи покро мешиносад”

Continue reading “Атри Худо”
Featured

НАВРӮЗ: АЗ ДИРӮЗ ТО ИМРӮЗ

НАВРӮЗ— ҶАШНИ ОФАРИНИШ

Наврӯз-Соли нав Наврӯз дар торихи ҷашнҳо ва ойинҳои мардумони ориёӣ, ба вежа тоҷикон, мақом ва ҷойгоҳи рафеъе дорад. Ин ҷашн яке аз суннатҳои деринаи ниёкони мо ба шумор меравад ва зеботарин ҷашн, оғози сол, эҳёи табиат, ва шуруъи кишту кор аст. Дар гузаштаҳои бисёр дур ниёкони мо ду фасли солро ҷашн мегирифтанд; фасли сармо ва фасли гармо! Якеро ҷашни ОФАРИНИШ меномиданд, ки дар аввали тирамоҳ баргузор мешуд, дигарӣ ҷашни эҳё ё РАСТОХЕЗ буд, ки дар аввали баҳор баргузор мешуд. Баъдҳо, ин ду ҷашнро муттаҳид карданд. Ва ин ид замоне фаро мерасад, ки баробарии шабу рӯз яксон мегардад. Ин ойин торихи зиёда аз чаҳорҳазорсола дорад ва куҳантарин оини миллӣ дар ҷаҳон ба шумор меравад. Наврӯз ҷашни миллии ниёкони мо буд ва бо густариши сарзаминҳо ва нуфузи сиёсӣ ва фарҳангии импиротуриҳои Эрони куҳан марзҳои миллиро убур кард ва ба дигар сарзаминҳо роҳ ёфт. Наврӯз қарнҳост, ки ба қавли устод Алии Шариъатӣ бар ҳама ҷашнҳои ҷаҳон фахр мефурӯшад, аз он рӯ, ки як қарордоди маснӯъии иҷтимоъӣ ва ё як ҷашни таҳмилии сиёсӣ нест, ҷашни ҷаҳон аст ва рӯзи шодмонии замин.

Continue reading “НАВРӮЗ: АЗ ДИРӮЗ ТО ИМРӮЗ”
Featured

Шаҳриёри Бухоро

Алӣ Деҳбошӣ

Гуфта мешавад, ҷаноби #Алӣ_Деҳбошӣ, нависанда, адиб, сардабири маҷаллаи "Бухоро" китобҳои китобхонаи шахсии худашро фурухта аст то коғаз бихарад барои интишори шумораи наврӯзии ҳаштсадсафҳаи "Бухоро". Аммо, бадбахтона, ҳоло вируси манҳуси куруно домани ӯро гирифта ва бистарияш карда аст...

Continue reading “Шаҳриёри Бухоро”
Featured

Бахилӣ (ҳикоя)

       
        Навиштаи #Илоҳаи_Фирдавс (11-сола

     Мӯйсафед дар айвон якпаҳлӯ нишаста, чойи кабуд менӯшид. Дасти чапашро пушти сараш монда, рӯи ҳавлиро тамошо мекард. Бо дасти дигараш ҳар бор чизе аз рӯи дастархон мегирифту даҳонаш мебурд. Тоқияш дар гӯшаи дастархони гулдор дида мешуд. Гоҳе бо дасти росташ сарашро мемолид. Рӯи дастархон ба ғайр аз нон, боз мавизу лочара ҳам буд. Лочараҳои калону гарм. Аммо мӯйсафед лочараро дар чой тар мекарду баъд мехурд. Рӯйи ҳавлӣ бошад, сояи баргҳои ангур меҷунбид. Ва назди дастшӯяки овезон набераҳояш хокбозӣ мекарданд.

Continue reading “Бахилӣ (ҳикоя)”
Featured

Ҳамранги шумо на!

Дар пеши касе дарди дили танг нагуфтам,
Хомӯшаму чун мурғи шабоҳанг нагуфтам.
Монанди фалонӣ нашудам шоири дарбор,
Чизе ба ҷуз аз миллату фарҳанг нагуфтам.
Ойина манам, об манам, мазҳабам ишқ аст,
Бо шишадилон марсияи санг нагуфтам.
Бисёр ғазал гуфтаам аз ваҳдати дилҳо,
Аз сулҳу сафо гуфтаам, аз ҷанг нагуфтам.
Ҳарчанд ки дур аз Ватанам, хотирааш сабз,
Як бор ҳам аз ҳасрати Афранг нагуфтам.
Гоҳе худам аз дасти худам мехурам афсӯс
Шеъре, ки ба дилҳо бизанад чанг, нагуфтам.
Ҳамсуҳбати ман ойинаву чашмаву меҳр аст,
Сад шукр, ки аз нақшаву найранг нагуфтам.
Ҳамранги худам ҳастаму ҳамранги шумо на!
Аз тафриқа безораму аз ранг нагуфтам…
2018

Фирдавси Аъзам

Featured

Рақси кабӯтар

Баъд аз зуҳри гарми як рӯзи тобистон, ки гӯӣ бодҳоро дар ҷое занҷирбанд кардаанд ва ҳеч барги дарахте намеҷунбид, марде қоматбаланду лоғарандом бо шитоб вориди коборае шуд ва рӯи сандалии мулоим такя зад …

Continue reading “Рақси кабӯтар”
Featured

Сафар


-Фақат бардагон хомӯшанд.То забону мағзам кор мекунад, ҳақиқатро хоҳам гуфт. Ғайр аз ин ҳунаре надорам, ҳоло ҳар коре мехоҳед бикунед-инҳоро гуфту гӯширо дар кисааш гузошт ва вориди мағозаи пур аз муштарии кӯдакон шуд.

Асбоббозиҳоро аз пушти айнакаш яке – яке нигоҳ кард ва дар назди лухтакҳо қарор гирифт. Якеро, ки чашмони сиёҳ дошт, рӯи даст гирифт ва пешу пушташро гардонд ва чанд лаҳза муқобили чашмонаш нигоҳ дошт. Гӯё мехост вокуниши духтарашро тасаввур кунад. Зоҳиран интихобаш ҳамин аст. Онро ҳамроҳ бо ойинае, ки ду тараф дошт ва як тарафаш тасвирро калон нишон медиҳад, пеши мағозадор – зане, ки чашмонаш кабуди шаффофанд ва ба сӯяш табассум мекунад, гузошт. Марди ҷавон дар ҳоле, ки мунтазир буд, пеши сари каммӯяшро хорид. Зан лухтаку ойинаро ба дастгоҳ наздик бурд ва мошинҳисоб қимати онҳоро чоп кард.
Мард ҷузвдонро рӯи миз гузошт ва корташро ба фурӯшанда дароз кард. Бо худкор рӯи тӯҳфаҳои бастабандишуда навишт: “Тақдим ба духтарам – илоҳаи орзуҳои ман, зодрӯзат муборак!”.
Бо покете, ки асбоббозиҳо дар он қарор дода шудаанд аз мағоза хориҷ мешавад.

Continue reading “Сафар”
Featured

Ҷудоӣ

“Дӯсти азиз, ҳамаи мо дардҳое дорем, ки шояд фақат барои худамон бузург аст”…

“Имрӯз охирин рӯз аст, ҳарчи бодо бод, бояд тамомаш кунам ва аз шарри ин вобастагӣ роҳат шавам”.
Ҳар субҳ баъд аз боз кардани чашмҳо, вақте навозиши хуршедро рӯи сураташ эҳсос менамуд, ин қавлро ба худаш медод, вале то ғуруб онро фаромӯш мекард. Албатта, аз одатҳои қадимӣ ва дӯстони содиқ намешавад ба осонӣ гузашт, мо бо онҳо онқадр хотира сохтаем, ки дар ҷонамон реша давондаанд ва бо ҷудо шудан аз онҳо эҳсоси пӯчӣ мекунем.
Одати ҳамешагии ҳамнишинӣ бо ӯ раҳояш намекард. Ба маҳзи ин ки пояшро аз хона берун мегузошт ва ба дӯстонаш мепайваст, гӯё ба худаш қавле надода бошад, хумори ҳамроҳӣ бо ӯ боло мегирифт, бо ташнагӣ сӯяш мешитофт ва дубора даст бар дасти якдигар медоданд. Ҷудоӣ аз ҳамдаме, ки солҳои сол ҳамрозу ҳамнафасаш буда, кори осоне нест. Бояд тиккаи гӯштеро аз вуҷудат ҷудо кунӣ ва дур андозӣ.

Continue reading “Ҷудоӣ”
Featured

СОЯДАСТ

Намедонам чаро, аммо дарунам эҳсоси пучӣ мекардам. Шояд ба хотири ҳаҷми зиёди корам, ки ахиран зиндагиямро баҳам рехта буд…

   Сардабири маҷалла маро ба наздаш даъват кард ва суолҳоеро, ки қаблан ба дасташ дода будам, ба дастам пас доду гуфт: мувофиқам, имрӯз соати ду ба меҳмонхона меравӣ ва корти вуруд ба меҳмонхонаро мегирӣ, бароят як соат вақт дар назар гирифтаам.. 

   Ду соат зудтар омадам. Корти вурудро аз масъули пазириш гирифтам. Ба назарам сонияҳо ба андозаи соат тул мекашиданд. Саҳни вурудии меҳмонхона пур аз мошинҳои гаронқимат буд. Яке ҳам омад, ки чандто муҳофиз дошт. Шаҳрдор буд. Борҳо дар мизи гирдҳояш ҳузур доштам. Соат даҳ дақиқа монда ба ду буд. Касе номамро пурсид ва корти вурудамро диду гуфт: ҳамроҳам биё. Ба утоқе рафтем, ки ду сандалии роҳат ва як миз дошт. Оби маъданиву нӯшоба, чанд қанди коғазпеч ва ҷосигорӣ рӯйи миз гузошта буданд.

Вожае бо номи шикаст вуҷуд надорад, шикаст пулест барои расидан ба пирузӣ…

 
—  Ҳамин ҷо мунтазир бош – гуфту рафт.
 
    Қалбам толоп-толоп мезад. Гӯё сина барояш тангӣ мекард.

Continue reading “СОЯДАСТ”
Featured

Ҷудоӣ

“Имрӯз охирин рӯз аст, ҳарчи бодо бод, бояд тамомаш кунам ва аз шарри ин вобастагӣ роҳат шавам”.
Ҳар субҳ баъд аз боз кардани чашмҳо, вақте навозиши хуршедро рӯи сураташ эҳсос менамуд, ин қавлро ба худаш медод, вале то ғуруб онро фаромӯш мекард. Албатта, аз одатҳои қадимӣ ва дӯстони содиқ намешавад ба осонӣ гузашт, мо бо онҳо  онқадр хотира сохтаем, ки дар ҷонамон реша давондаанд ва бо ҷудо шудан аз онҳо эҳсоси пӯчӣ мекунем.

Continue reading “Ҷудоӣ”

Featured

НАМУНАИ ХОНДАНИИ НАСРИ ШОИРОНА ВА МОДЕРН


Субҳони Аъзамзод, Сурайё Ҳакимова

Чанде пеш дар Интишороти «Орван»-и Теҳрон нахустин маҷмӯаи достонҳо (ҳикояҳо)-и шоир ва нависандаи тоҷик Фирдавси Аъзам бо номи «Навҳаи доркӯб» мунташир шуд.
Аҳли хушзавқи мутолиаи Тоҷикистон ва дигар кишварҳои форсизабон то кунун Фирдавси Аъзамро ба унвони шоири нағз мешинохтанд, аммо бо ин асари мансур олами завқу қареҳаи хуби нависандагии ӯ низ ошкор шуд. Бо мутолиаи чанде аз ҳикоёти ин китоб чигунагии арзу тӯли андеша ва афкори мумтози шоир дар қолаби наср қобили дарк ва ташхис аст.
Китоби аввалини нависандаи ҷавон аз шаш достони хонданӣ – «Сафар», «Тоблу», «Ҷудоӣ», «Рақси кабӯтар», «Навҳаи доркӯб» ва «Афсонаи гунҷишкҳо» фароҳам омада ва дар онҳо зуҳуроти мубрами рӯзгори мо аз диди як нафар эҷодгари кунҷков хеле хуб ва назаррас бозгӯ шудааст. Нависандаи саршиноси тоҷик Қодири Рустам дар пешгуфтори китоб қайд карда, ки «дар аввалин маҷмӯаи достонҳои кӯтоҳи Фирдавси Аъзам диди шоирона авлавият дорад, чунон ки шоир эҳсосоту андешаи худро, ки чун дурахши барқ ҳосили ҷарақаи лаҳзае дар қалбу мағзи ӯст, дар қолиби вожаҳо мутаваққиф мекунад ва зиндагии ҷовидонӣ мебахшад».

Continue reading “НАМУНАИ ХОНДАНИИ НАСРИ ШОИРОНА ВА МОДЕРН”

Featured

“Навҳаи доркӯб” – и Фирдавс дар Теҳрон шунида шуд

Хонандагони форсизабон то кунун Фирдавси Аъзамро ба унвони шоир мешинохтанд, акнун аз тариқи достонҳои ӯ бо андеша ва афкори вай ошно хоҳанд шуд. Интишороти “Орван” дар шаҳри Теҳрон нахустин маҷмуъаи достонҳои ин шоири тозабаёнро бо номи “Навҳаи доркӯб” бо хати форсӣ мунташир кард.

Continue reading ““Навҳаи доркӯб” – и Фирдавс дар Теҳрон шунида шуд”

Featured

Jacob’s fate

Screenshot_20190424-222039_Instagram
From the rising wave of sorrow we are trodden under feet
We have turned into a river, soon an agitating feat

We have not uttered a word against our customs and our creed
But see how we’re getting censored and observe how we get beat

Take a look at just this window of our life in diaspora
In our mem’ries leaves observe how it’s like wood chips our treat
Continue reading “Jacob’s fate”

Featured

Тоблу

53769971_10216883564174390_3411860657744642048_o
#Достонак
#Фирдавси_Аъзам

Шаб аст. Дубора торикию танҳойӣ. Пушти панҷараи гарду ғуборгирифтае, ки рӯ ба кӯча боз мешавад, рӯйи сандалӣ сарашро маъсумона ба тарафе каҷ карда, резаборонро тамошо мекунад. Бороне, ки фақат пушти ҳамин панҷара меборад. Айнакашро аз чашмонаш бармедорад ва шишаҳои пур аз хашҳои зеру дуруштро бо оҳи гармаш оромона пок мекунад.
Гурбаи сафед рӯйи қоличаи фарсудаи канори бухорӣ чашмҳояшро танг карда, ба гӯшае аз утоқ менигарад. Гӯйӣ достони зебоиро ба тамошо нишастааст. Аз сӯрохи шишаи шикастаи панҷара, боди сарде бо фишор ба дохили утоқ меояд.
Нигоҳ кардан ба бороне, ки ҳеҷ гоҳ намеистад, хеле касолатбору ғамнок аст. Ба қавли худаш ҳар чизе, ки аз ҳад гузарад, дилбазан мешавад.
Continue reading “Тоблу”

Featured

Flood in Iran

55719473_10217009051791502_8308990700880396288_n
#سیلاب
#Deadly_flood_in_Iran
این چه سالیست که اندوه و بلا آورده
سایه ی شوم مصیبت سرِ ما آورده
چه بهاریست که لبخند ملیح گل را
این چنین زیر لگد‌های فنا آورده
آه ای فصل بهار از تو دلم پرخون است
این چه عید است که آهنگ عزا آورده!
حالم از دیدن نوروز به هم می ریزد
که در این سال فقط جبر و جفا آورده
ابر‌ها را ببر ای باد، نبارد باران
هرچه آورده همین آب‌ و هوا آورده
ای خدایی که خودت شاهد این فاجعه ای
روی این خاک ببین سیل چه ها آورده

#فردوس_اعظم
#بداهه
#سیل
#شیراز
#ایران
#نوروز_تلخ
#جانباختهگان

Ин чи солест ки андӯҳу бало оварда
Сояи шуми мусибат сари мо оварда
Чӣ баҳорест, ки лабханди малеҳи гулро
Инчунин зери лагадҳои фано оварда
Оҳ эй фасли баҳор аз ту дилам пурхунаст
Ин чӣ идест, ки оҳанги азо оварда!
Ҳолам аз дидани Наврӯз баҳам мерезад
Ки дар ин сол фақат ҷабру ҷафо оварда
Абрҳоро бибар эй бод, наборад борон
Ҳарчи оварда ҳамин обуҳаво оварда
Эй Худое, ки худат шоҳиди ин фоҷеаӣ
Рӯи ин хок бубин сел чиҳо оварда!

#бадоҳа
#Фирдавси_Аъзам

Featured

Ҷудоӣ

cropped-fb_img_15182707702741.jpg

Аз одатҳои қадимӣ намешавад ба осонӣ гузашт. Муддатҳо буд, ки ҳар субҳ баъд аз кушодани чашмҳояш, вақте навозиши хуршедро ба сураташ эҳсос мекард, ба худаш қавл медод, ки: “Имрӯз охирин рӯз аст, бояд тамомаш кунам ва аз шарри ин вобастагӣ роҳат шавам, вале одати ҳамешагӣ раҳояш намекард ва бо аташ сӯяш мешитофт”.
Аммо, ба маҳзи ин ки пояшро аз хона берун мегузошт ва ба дӯстонаш мепайваст, гӯё ба худаш қавле надода бошад, хумори ҳамроҳӣ бо ӯ боло мегирифт ва деви нафс бар ақлу дил чира мешуд. Албатта кори осоне набуд. Ҷуръат ва иродаи муҳкаме мехост. Ҷудоӣ аз ҳамдаме, ки солҳои сол ҳамрозу ҳамнафасаш буда, кори осоне нест. Дурӣ аз рафиқи рӯзҳои танҳойӣ сахт аст ва таҳаммулаш душвортар.
Continue reading “Ҷудоӣ”

Featured

Happy birthday my Hero #اعظم_خجسته


Dearest father, you are the one who have always been my source of inspiration, happiness, hope and enjoyment. You are the one who step by step guided me and showed me to do the things that I felt could not have done, but did, so because you were and are always there for me. May God bless you my hero!

You are the one who protects me from any kind of harm that may come to me,
you are the huge and powerful wall of my life that never break down!
May God protect you!
Continue reading “Happy birthday my Hero #اعظم_خجسته”

Featured

Сарҳади номус

Чи рафтааст бародар, ки нотавон шудаем?
Ва сарбазертарин мардуми ҷаҳон шудаем!?
На заррае шарафу нангу орамон монда
Ки дастмоли ҳавасҳои ину он шудаем! Continue reading “Сарҳади номус”

Featured

ДУР АЗ МАНӢ..

Дар орзуи як нафас оромишам, Гулӣ
Бо ёди ту ҳанӯз нафас мекашам, Гулӣ
Ғурбат бубин чигуна маро хаста кардааст
Ҳар рӯз рӯ ба нестиам, коҳишам, Гулӣ
Вақте ки нестӣ шаби ман ҳам ба хайр нест
Тар мешавад тамомии шаб болишам, Гулӣ
Continue reading “ДУР АЗ МАНӢ..”

Featured

ҲАМРАНГИ ХУДАМ

Дар пеши касе дарди дили танг нагуфтам
Хомӯшаму чун мурғи шабоҳанг нагуфтам
Монанди фалонӣ нашудам шоири дарбор
Чизе ба ҷуз аз миллату фарҳанг нагуфтам
Ойина манам, об манам, мазҳабам ишқ аст
Бо шишадилон марсияи санг нагуфтам
Бисёр ғазал гуфтаам аз ваҳдати дилҳо
Аз сулҳу сафо гуфтаам аз ҷанг нагуфтам

Continue reading “ҲАМРАНГИ ХУДАМ”

Featured

КУРӢ

Гуфтанд иттифоқи милал рӯи касрат аст
Чизе ки дар замонаи мо нест Ваҳдат аст!
Инсон ба чашми танги шумо “Масх”-и Кофкост
Мавҷуди зиштрӯ ки сазоврои нафрат аст!
“Кӯрӣ” ки худ хулосаи имрӯзи одам аст
Мақсуди ин китоб набуди басират аст!
Continue reading “КУРӢ”

Featured

#ДУ_УҚОБ #ПИРУ_МУРИД

Имрӯз 20.05.2018 зодрӯзи ду устураи адабиёти муосири Тоҷикистон, пиру мурид, устоду шогирд, ду абармарди беҳамто, ду шоири дардошно, ду пояҳои устувори назми тоҷик, устодони равоншод Муъмин Қаноъат ва Лоиқ Шералӣ аст.
Ҳар ду дар як рӯзу як моҳ ба дунё салом гуфтанд – Устод Муъмин Қаноъат 20 майи соли 1932 ва устод Лоиқ Шералӣ 20 майи соли 1941 ба дунё омаданд. Аммо падрудашон фарқ мекард. Лоиқ дар синни 59 солагӣ чашм аз ҷаҳон барбаст ва агар умр вафо мекард, устод Муъмин Қаноъат имрӯз дар ҳалқаи пайвандон 86 – солагияшро ҷашн мегирифт, ки шӯрбахтона зодмаргашро ба сӯг менишинем.
Continue reading “#ДУ_УҚОБ #ПИРУ_МУРИД”

Featured

Барои устод Қаноъат

Шунидам, ки устоди шеъри буланд
Ки буд рӯзгоре каме дардманд

Ба ҳаштоду шаш омаду пар кашид
Дилам хун шуд аз дида ашкам чакид

Дуо мекунем аз Худованди ҷон
Ки шодӣ бубахшад ба рӯҳу равон

Бубахшад ба ҷонаш шукӯҳи дигар
Набахшад ба мо ғуссае бештар

Ки мо худ ба андоза ғам дидаем
Хуширо, дареғо ки кам дидаем
Continue reading “Барои устод Қаноъат”

Featured

#ХУДАМ_БАРОИ_ХУДАМ_ЯК_РАФИҚ_МЕМОНАМ

Дилам гирифт, дилам мурд аз ҳавои шумо
Куҷо равам, ки раҳо бошам аз ҷафои шумо

Ба сӯи ғурбати талх аз диёр кӯч кунам?
Ки “танг” мекунам ин шаҳрро барои шумо!

Мане, ки дар бағалам сад чароғ месӯзад
Чаро қадам бигузорам ба ҷойпои шумо!?
Continue reading “#ХУДАМ_БАРОИ_ХУДАМ_ЯК_РАФИҚ_МЕМОНАМ”

Featured

ИНЧО ФАЛАСТИН АСТ

Дар саҳнаи замин
Рақси гулӯлаҳост
Хунрезиву асорату куштору тиру ҷанг
Шаҳре харобгаштаву тифле миёни хун
Овози даҳшатовари бумбу туфангҳост
Инҷо Фаластин аст!
Инҷо ҳалокат асту шаҳодат, таҷовуз аст
Овози гиряҳои ҳазорон фариштаҳо
– Ин кӯдакони аз падару модарон ҷудо
Сад сояи шикаставу сад рӯҳи бенаво
Ҷое, ки осмони сиёҳаш гирифта аст
Борони ҷангу ҳодиса ба боми хонаҳо
Саррез мешавад…
Continue reading “ИНЧО ФАЛАСТИН АСТ”

Featured

КОБУЛ

Барои мардуми шарифи Афғонистон

Сад доғро ба миллати маҳзун гузоштед
Дар сина ҷои ишқ, ғам афзун гузоштед
Се вақт рӯи суфраи мо як ҷаноза аст
Дар зарфи пора пораи дил хун гузоштед
Эй қотилони отифаю ишқу зиндагӣ
Рӯи тамоми хотира нохун гузоштед
Continue reading “КОБУЛ”

Featured

ЯК ТОРИ МӮ

Айвони ман тиҳист, парасту биёваред!
Безорам аз сукут, ҳаёҳӯ биёваред

Инҷо шукӯҳи манзараҳо бетароват аст
Аз кӯчабоғи деҳкада шаббӯ биёваред!

Ҳар сӯ нигоҳ мекунам инҷо ғариба аст
Як ошно чу ойина якрӯ биёваред

Як мушт шеъри нағз аз устод Рӯдакӣ
Бӯе зи Мулиёну лаби ҷӯ биёваред
Continue reading “ЯК ТОРИ МӮ”

Featured

Яъне чӣ?

Дӯстон, як савол, медонед қудрати иттиҳод яъне чӣ?
Дар ҷаҳоне, ки ғарқ дар пастист зистан дар чакод яъне чӣ?

Мо иҷоза намедиҳем касе хонаи сулҳро хароб кунад
Бишканад дасти шуми бадхоҳе, ки навишт: “ин ниҳод яъне чи”?!

Сулҳ, уммед, ишқ, озодӣ, кӯшишу эътиқод мехоҳад
Мо ба лутфи иродаҳо дидем меваи эътимод яъне чӣ!
Continue reading “Яъне чӣ?”

Featured

#АҲЗОБИ_ЧОПЛУС

Оҳой! муддаиёне, ки хуб “машҳуред”
Бидуни баҳрае аз донишеду мағруред!

Шумо ба анҷумани боди сард пайвастед
Ки қотилони ҳазорон чароғи гулнуред

Ба лутфи Мансабу Қонун чи зулмҳо кардед
Ки узви “Маҷлиси шӯрои дасти пурзӯред”
Continue reading “#АҲЗОБИ_ЧОПЛУС”

Featured

Шодӣ,парандаест, ки аз мо гурехта…

Вақте ба ҷои отифаҳо гур коштед
Андӯҳро ба синаи миллат гузоштед
Шодӣ, парандаест,ки аз мо гурехтаст
Ҷуз мотаму балову хушунат надоштед
Лаънат ба сояҳои шумо босаводҳо
Ҳиммат ба ҷуз терур ба чизе гумоштед?
Continue reading “Шодӣ,парандаест, ки аз мо гурехта…”

Featured

Комил Ёдгор – мусаввири мониқалам

(Мутаассифона дар зодгоҳ устохонае надорад, ки дар он саргарм
шавад.)

Наққошӣ ва муҷаcсамасозӣ ҳунарҳое ҳастанд, ки қабл аз пайдоиши хат дар
зиндагии инсон ҳузур доштаанд. Комил Ёдгор, ин мусаввири барҷаста дар тўли наздик ба чиҳилу чанд соли эҷодӣ беш аз 70 иншооту биноҳои фарҳангию давлатиро бо асарҳояш тазйин кардааст, ки ҳунарсолории ў шояд бесобиқа бошад. Фақат дар шаҳри Хуҷанд 6 иншооти бузурги фарҳангӣ тавассути дастони мониқалам — Комил Ёдгор офарида шудаанд.
Continue reading “Комил Ёдгор – мусаввири мониқалам”

Featured

Дарахтҳои ҳезумшуда

Бидуни муқаддима….
Вақте ки тавоноии куллӣ дар анҷоми кӯчактарин умур, тасмим ва барномаеро надорем, вақте ки ҳаққи интихобро аз мо салб мекунанд, вақте ки аз рӯи иродаи шахсӣ дар анҷоми коре оҷизу нотавонем, вақте ки гуфтору кирдору рафторамонро бо чаҳорчубаҳо ва ҳадду марзҳои худтаъйиншуда маҳдуд мекунанд ва кунҷкованд, ки бидонанд масалан зершалворамон чӣ рангӣ аст, инҷост ки фотиҳаи Озодиро хондаем.
Торих гувоҳ аст, ки инсон тӯли қарнҳо ҳамеша дар ҷустуҷӯи чароғи Озодӣ будааст, то ки онро ҳамеша рӯшан нигоҳ дорад, аммо бодҳое худсохта ҳамвора дар садади хомӯш кардани он бархостаанд.
Continue reading “Дарахтҳои ҳезумшуда”

Featured

Намоишгоҳи китоб

Маросими ифтитоҳияи сиюякумин Намоишгоҳи байналмилалии китоби Теҳрон сешанбе 11 урдибиҳишт баробар бо якуми Май бо ҳузури Сайидаббос Солеҳӣ вазири фарҳанг ва иршоди исломӣ, Баҳром Қосимӣ сухангӯи вазорати хориҷа ва суфарои кишварҳои хориҷӣ дар мусаллои Имом Хумайнӣ баргузор шуд.

Ин намоишгоҳ, ки ҳамасола дар моҳи май- урдибиҳишт барпо мешавад ва ба муддати даҳ рӯз идома меёбад, ки бузургтарин рухдоди фарҳангии Ховари миёна шуморида мешавад.
Continue reading “Намоишгоҳи китоб”

Featured

Хоҷа Насриддин ба Эрон бозгашт

Китоби “Бозгашти Хоҷа Насриддин” – асари Темур Зулфиқоров – нависандаи соҳибсабки тоҷик дар интишороти “Фарҳанг ва тамаддун” – и Эрон бо забони форсӣ ва шуморагони 500 нусха чоп шуд. Китоби мазкур тавассути Шоҳмансури Шоҳмирзо – адиб ва коршиноси мизи Тоҷикистон дар Муассисаи фарҳангии Созмони ҳамкории иқтисодӣ (ЭКО) аз забони русӣ ба форсӣ тарҷума шудааст ва нахустин бор аст, ки Зулфиқоров ба муҳити форсизабонони Эрон, Афғонистон ва дигар минтақаҳои форсизабон ворид мешавад. То кунун ҳеҷ асари Зулфиқоров ба забону хати форсӣ тарҷума нашудааст.
Continue reading “Хоҷа Насриддин ба Эрон бозгашт”

Featured

ПУТИН

Чӣ рафтааст, ки ҷуз зулму ғам намебинем
Асири панҷаи ин рӯзгори нангинем

На фикри авҷи саъодат, на фикри тарҳи навем
Ки соилони сари роҳи давлати Чинем

Чи солҳо, ки гузашт аз шиори истиқлол
Вале ҳанӯз аҷирони дасти Путинем.

Асири тафриқаему фиреби сад солус
Дучори гиряи бехуд, ҳамеша ғамгинем!

Билоди куфр ба фикри уруҷи инсонанд
Ҳанӯз мо пайи шаръи қавоиду динем!

Расидаанд ба моҳу ба фикри Мирриханд
Дучори масъалаҳои камарбапоинем!
Continue reading “ПУТИН”

Featured

#РИШВАХОР

رشوه خوار

مردی پیام داد: غزل بی شمار گو
اما برای من کمی از رشوه خوار گو
از انبساط سایه ی دیوارهای فقر،
از تهمت و خیانت و ظلم فشار گو
فردوسی زمان خودت باش،حق بگو
هجویه ای به دولت شب آشکار گو
ما رهروان خسته این راه تیره ایم
از عصمت دریده ی قوم بهار گو
از چشمهای نافذ و لبهای یار نه!
یک بیت از هوای بد روزگار گو
تاریخ انقضای ستایش فرا رسید
از حرفهای پوچ سیاست مدار گو
مکتب فریبخانه ی دانش فروشی است
از مرد ورشکسته! از آموزگار گو!
بیمار می شوی و مداوا نمی شوی
از درد خانه های به دکتر دچار گو
سرمایه های ملت ما کوچ کرده اند
از غربت همیشه ی سرمایدار گو
هر جا که میرویم به شب میرسیم و شب
از شیخ شب نشین و غم انتظار گو
طوفان درد در دل ما موج می زند
از زخم کهنه از دل زار و نزار گو
از عشق سال هاست که مهجور مانده ایم
از درد هجرت و غم چشم انتظار گو
مقصود ما ستاره ی دنباله دار نیست
از این همه مصیبت دنباله دار گو
در مذهب بهار شکفتن به ریشه است
از مرد ریشدار نه! از ریشه دار گو!
بار دگر به خواهشم اصرار میکنم
من مرد داغ دیده ام از رشوه خوار گو

فردوس اعظم

Марде паём дод: Ғазал бешумор гӯ
Аммо барои ман каме аз ришвахор гӯ
Аз инбисоти сояи деворҳои фақр
Аз туҳмату хиёнату зулму фишор гӯ
Фирдавсии замони худат бош, ҳақ бигӯ
Ҳаҷвияе ба давлати шаб ошкор гӯ
Мо раҳравони хастаи ин роҳи тираем
Аз исмати даридаи қавми баҳор гӯ
Аз чашмҳои нофизу лабҳои ёр на!
Як байт аз ҳавои бади рӯзгор гӯ
Торихи инқизои ситоиш фаро расид
Аз ҳарфҳои пӯчи сиёсатмадор гӯ
Мактаб фиребхонаи донишфурӯшӣ аст
Аз марди варшикаста, аз омӯзгор гӯ
Бемор мешавию мудово намешавӣ
Аз дарди хонаҳоибадуктурдучор гӯ
Сармояҳои миллати мо кӯч кардаанд
Аз ғурбати ҳамешаи “сармоядор” гӯ
Ҳарҷо,ки меравем башаб мерасему шаб
Аз шайхи шабнишину ғами интизор гӯ
Тӯфони дард дар дили мо мавҷ мезанад
Аз захми куҳна аз дили зору низор гӯ
Аз ишқ солҳост, ки маҳҷур мондаем
Аз дарди ҳиҷрату ғами чашминтизор гӯ
Мақсуди мо ситораи дунболадор нест
Аз ин ҳама мусибати дунболадор гӯ
Дар мазҳаби баҳор шукуфтан ба решаас
Аз марди ришдор на аз решадор гӯ!
Бори дигар ба хоҳишам исрор мекунам
Ман марди доғдидаам, аз ришвахор гӯ!

#Фирдавси_Аъзам
#Ришвахор
#Тоза

Featured

ЯК ХАТТ ФОСИЛА

Тамоми мутуни торихии эронӣ ба хатти порсӣ аст ва танҳо роҳи дастёбӣ ба улуму фунун, маҳоратҳо, адабу фарҳанг ва ҳар риштаи дигар дар миёни порсиён ҳамин хатт аст. Пас чаро мо эрониёни Фароруд барои пайванд хурдан бо гузаштаи худ ба ин хатт, ки хати аслиамон аст барнамегардем?
Инро бояд бипазирем, ки агар забони инглисӣ забони тиҷорат, забони фаронса забони илму ҳуқуқ ва забони арабӣ забони дин аст, пас забони порсӣ забони шеъру мусиқиву ҳунар, маърифату донойӣ ва аз ҳама муҳим забони аслии мо аст!
Агар шоирони мо набуданд, агар Фирдавсӣ набуд, Рудакӣ набуд, Мавлоно набуд….инак забони порсӣ ҳам набуд.
Торих гувоҳ аст, ки ирониён дар пешрафту рушди забону хатти порсӣ нақши таъинкунандае доштанд. Ва ҳамин торих мегӯяд, ки торихи мо мардуми Тоҷикистон, Афғонистон, Эрон ва шарқи Узбакистон комилан тафкикнопазир аст.
Ифтихори мо порсигӯёну порсисароён ҳамин хатт аст, ки бо забон пайванди танготанг дорад ва танҳо адабиёти ғании порсӣ аст, ки ба ганҷинаи адаби ҷаҳонӣ наздики 25 ҳазор шоири соҳибдевон тақдим дошта аст. Миёни мову Эрону Афғонистон танҳо фосила як хатт аст.

Зинда бод порсӣ.

یک خط فاصله

تمامی متون تاریخی ایرانی به خط پارسی است و تنها راه دستیابی به علوم و فنون و مهارتها و ادب و فرهنگ و هر رشته ای دیگر در میان پارسیان همین خط هست. پس چرا ما ایرانیان فرارود برای پیوند خوردن با گذشته خود به این خط که خط اصلی امان است برنگردیم؟
این را باید بپذیریم که اگر زبان انگلیسی زبان تجارت، زبان فرانسه زبان علم و حقوق، و زبان عربی زبان دین است پس زبان پارسی زبان شعر و موسیقی و هنر و معرفت و از همه مهم زبان اصلی ما است.
اگر شاعران ما نبودند، اگر شاهنامه نبود، اگر اثار رودکی نبود، اگر… اینک زبان پارسی هم نبود!
تاریخ گواه است که ایرانیان در پیشرفت زبان و خط پارسی نقش تعیین کننده داشتند. و همین تاریخ میگوید که تاریخ ما مردمان تاجیکستان و افغانستان و ایران و شرق ازبکستان کاملن تفکیک ناپذیر است.
افتخار ما پارسی گویان همین خط است که با زبان پیوند تنگاتنگ دارد و تنها ادبیات پارسی است که به گنجینه ادب جهانی نزدیک ۲۵ هزار شاعر صاحب دیوان تقدیم داشته است. میان ما و ایران و افغانستان تنها فاصله یک خط است!
زنده باد پارسی!

Featured

Худо дар ҳиҷоб нест

#خدا_در_حجاب_نیست!

در خانه ی دل است فقط در کتاب نیست!
این یک حقیقت است خدا در حجاب نیست!

نقّاشْ تا شدیم فقط درد می‌کشیم
اندازه ی غمِ دلمان هیچ قاب نیست!

ما با جهان تنگ شما خو نمی‌کنیم
کنجِ قفس که عرصه ی بالِ عقاب نیست!

غوکان به کنجِ برکه و مُرداب قانع اند
جای نهنگ گوشه‌ای این منجلاب نیست

“نابُرده رنج، گنج مُیسر نمی‌شود”
این گنج زود یافته تان جز حباب نیست

بی عشق چار فصل خدا فصل مردن است
اصلاً دلیل گرمیِ روز آفتاب نیست!

گاه از مرور خاطره‌ها مست می‌شوی
گاهی دلیل مستیِ آدم شراب نیست

شب، نصف شب، سپیده دمان،صبح، هر زمان
آسوده آن کسی است،که در بندِ خواب نیست!

#فردوس_اعظم
#شعر_امروز_تاجیکستان
غزل تازه

https://telegram.me/firdavsiazam

Featured

شاعری از تبار آیینه ها

درخت تنومند ادب پارسی، امروز در سراسر ایرانشهر سایه گسترده است و شعر امروز ایران، افغانستان و تاجیکستان نیز شاخساران سایه‌گستر آن هستند.

امروز از کشورهای فارسی زبان سرایندگانی برخاسته‌اند که کوله‌باری از دانش و تجربه نسل‌های پیش را بر دوش دارند و نگاهشان به راه پرفراز و نشیبی است که تا آینده‌ای درخشان‌تر ادامه دارد.

ارتباطات بیشتر، هم‌نشینی و هم‌اندیشی سرایندگان پارسی‌گو، همراه با دگرگونی‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی چند دهه اخیر، زمینه رشد بهتر و بیشتر این سخنوران نواندیش را فراهم آورده است.

یکی از این میانه، فردوس اعظم، سراینده توانا و روزنامه‌نگار جوان تاجیک است که تاکنون از او دو دفتر شعر با نام «ابرهای آبی» و «یک بغل غزل» منتشر شده است. دفتر حاضر «آیین آیینه» نیز دربرگیرنده بیش از 60 غزل از اوست که در امتداد دو اثر پیشین همچون آیینه، بازتابی از زلالی حس درونی شاعر شوریده حال است.

بیشتر غزل‌های این دفتر، عاشقانه‌های زمینی هستند و این شرح اشتیاق شاعر، سرشار است از عواطف و احساسات شخصی که در محیطی ساده و صمیمی به تصویر کشیده شده‌اند.

کلیدواژه غزل‌های شاعر در این دفتر، چنان‌که از نامش نیز پیداست، «آیینه» است. فردوس، هم‌مسلک بیدل و آیینه او نیز از جنس «آیینه معشوق نما»ی بیدل است.

آیینه بیش از هر واژه‌ای در شعر او تکرار شده است اما هر بار شاعر در آیینه سخن خود جلوه‌ای دیگر از یار و نمایی متفاوت از خویش یا جامعه را باز می‌نمایاند. این آیینه‌ها گاه «پاک و بی‌ریا» و گاه بازگو کننده «خاطره»ها و در جایی دیگر «پُرگرد» و «آلوده به زنگار» و یا کنایه از «چشم تار» هستند، ولی گاه چنان برای شاعر مقدس اند که به نامشان سوگند می خورد:

قسم به آیینه‌ها هیچ کس شبیه تو نیست
تو برگزیده شدی، انتخاب را چه‌کنم

اندیشه فردوس ایرانشهری است و جفرافیای شعرش به پهناوری ایرانشهر گسترده است؛ او پیش‌تر در دفتری دیگر گفته است:

تاجیک و افغان و ایرانی همه از یک تبار
از دوشنبه من به کابل سوی تهران آمدم
آمدم تا خویش را در خویشتن پیدا کنم
چون نشان آل سامان بر خراسان آمدم

و در غزل‌های این دفتر از خجند، سمرقند، بخارا، ورزاب، شیراز، بلخ و تبریز می‌گوید؛ از آمودریا و اروند سخن می‌راند و اگر به فراخور بیان حال از قله پامیر نام می‌برد، توازن در نگاه را رعایت می‌کند و همان‌جا از دماوند نیز یاد‌می‌کند:

چشمت شبیه قله پامیر پُرشکوه
دل را به یک نگاه دماوند می‌کنی

سنت‌های کهن و فرهنگ مشترک مردم ایران، تاجیکستان و افغانستان که شاعر از کودکی تا جوانی با آنها خوگرفته است، در لابلای غزلش به چشم می‌آید:

نوروز از نگاه تو آغاز می‌شود
بی‌شک خدای موسم عشق و سرور تو

حالا که عید آمده، از من سراغ کن
از کوچه نگاه دلم کن عبور تو

یا

باز کن در را که امشب باز یلدا آمده
دختر گیسو بلند نیک سیما آمده

سفره‌ها را پهن کن، آجیل و شیرینی بیار
زآن که مهمان از دیار عشق اینجا آمده

کشمش و گردو و کرچ تربُز و سیب و انار
این همه از سفره مردان والا آمده

ما همه در منزل مادر کنار همدگر
فرصت شهنامه‌خوانی‌های بابا آمده

باز کن دیوان اشعار لسان‌الغیب را
تا ببینی غنچه فالت شکوفا آمده

دختر خورشید را، این شب به دنیا داده است
سنت این شب یقینا از اوستا آمده

نصف شب ناگه صدای تق‌تق در می‌رسد
باز کن در را که امشب باز یلدا آمده

نگاه او به ادب فارسی و بزرگان شعر نیز به همان اندازه گسترده است و از آشنایی او با متقدمان و معاصران حکایت دارد. اگر ‌در جایی از حافظ و سعدی، مولوی و نظامی، گنجوی، بیدل دهلوی و باباطاهر یاد می‌کند و در پیروی از حافظ شهر خجند را به یار تقدیم می‌کند، در جایی دیگر معاصرانی همچون زنده‌یاد لایق شیرعلی شاعر معاصر تاجیک و یا فروغ فرخزاد، حسین منزوی، قیصر امین‌پور و سهراب سپهری را هم فراموش نمی‌کند و خنده یار را به شکوه غزل‌های منزوی همانند می‌کند، یا با زبان «فروغ» از یار فروغ طلب می‌کند:

امشب بیا و خاطره‌ها را مرور کن
اما تو «با چراغ بیا» با سپاه نه!

شعر شاعر «شاهد همه دردهای» اوست. اگر در جایی می‌گوید «غزلم درد می‌کند» یا «حجم تمام درد مرا شعر می‌کشد»، درد او تنها هجران و فراق یار نیست. او رنج زنده زنده سوختن «فرخنده»ها را در آتش جهالت زهدفروشان ریایی جامعه با همه وجود خویش حس می‌کند و از آن شِکوه می‌کند:

سر بریدند و گفتند که خدمت این است
هرکجا جار کشیدند، دیانت این است

عشق را دار زدند، عاطفه را سوزاندند
با همین سادگی گفتند، محبت این است

عزم کردند دلیری خود اثبات کنند
جانِ «فرخنده» گرفتند که همت این است

او در نکوهش آتش جنگی که دامان هم‌تباران افغان را گرفته است، از دست سیاست‌بازان و جنگ‌سالاران زبان به گلایه می‌گشاید:

لعنت به جنگ و اسلحه، لعنت به این همه
گرد مدار حادثه گردیده‌ایم ما

دنیا میان آتش و خون رنگ خویش باخت
از جنگ‌ها چه خیر مگر دیده‌ایم ما؟

و در جایی دیگر شاعر نواندیش با تلخکامی روی به خرافه‌باوران و کهنه‌اندیشان زمانه می‌گوید:

با کهنگی باور خود خو گرفته‌اید
در تنگنای سینه‌تان عطر عید نیست

عمریست تا اسیر خرافات مانده‌اید
در ذهنتان بشارت حرف جدید نیست

فردوس در انتخاب واژگان، خود را گرفتار دایره بسته واژه‌های متداول در غزل قدیم نمی‌کند. واژه‌ها و ترکیب‌هایی همچون فلوت، عنکبوت، پنجره، عینک، شیشه، کفش، حوض خانگی، خودکار، دریای عسل، قرص خواب، عروسک، گل‌مصنوعی، دکتر، استکان و… در غزل فردوس برای کمک به بیان بهتر، ملموس‌تر و خودمانی‌تر مفاهیم به کار می‌رود و محتوای شعر او را امروزی‌تر و از تکرار و یک‌نواختی دور می‌کند:

سیرت ما را به ظاهربینی چشمان خویش
پشت عینک‌های خودبینی تماشا می‌کنید

لحن برخی واژه‌ها به ویژه آنجا که در توصیف سیمای یار است و به یار از «موت» یا «چشمات» می‌گوید، چنان ساده و صمیمی می‌شود که به نجوای عاشقانه بیشتر نزدیک است تا غزل عاشقانه:

با رفتنت سفیدی مویم فزود، آه
روزم سیاه رنگ همانند موت شد

این رویکرد بی‌پیرایه شاعر در انتخاب واژگان باعث شده است که شنونده لحن و لجهه تاجیکی او را نیز در لابلای غزل حس کند، به ویژه آنجا که «گپ»‌زدن را به جای صحبت‌کردن، «الو گرفتن» را به جای آتش‌گرفتن، «از من سراغ کن» را به جای از من سراغ بگیر، «استید» را به جای هستید، «هی» را به جای همیشه، «گاز کردن» را به جای گاز زدن و یا «نسبزد» را به جای سبز نشود، به کار می‌برد و یا آنجا که برخی واژگان متداول در بین تاجیک‌ها همچون حَولی (حیاطِ خانه)، جف زده از مصدر جفیدن ( واق واق کردن سگ)، کرچ تربُز (قاچ هندوانه) و کم‌بغل (تهی‌دست) را به روانی در غزل خود جای می‎دهد و بر غنای شعر فارسی می‌افزاید.

فردوس به خاطر ارتباط نزدیک فرهنگی و ادبی با ایران و انتشار آثارش به خط فارسی در ایران، سخنش بر دل همزبانانش در ایران و افغانستان می‌نشیند و حس و حال شعرهایش به حال و هوای احساسی در غزل ایران نزدیک‌تر است.

بی‌گمان حضور شاعران نواندیش، خوش ذوق، مردمی و هویت‌خواه همچون فردوس اعظم در گستره ادبیات فارسی، می‌تواند پیوندهای فرهنگی مستحکم‌تری بین مردمان کشورهای فارسی زبان ایجاد کند و زمینه‌ساز همبستگی، اتحاد و یگانگی مردمان فلات ایران در آینده باشد.

#شاهین_سپنتا
#نویسنده

اسفندماه 1396 خورشیدی

@firdavsiazam

Featured

Пушти хати гӯшӣ

Модар: Салом бачам
Ман: Салом очаҷон
Модар: Чӣ ҳол дорӣ? Аҳволат хуб аст? Куҷо ҳастӣ?
Ман: Шукр очаҷон, хубам, дар ҳоли гузаштан аз марзам.
Модар: Кадом марз бачам?
Ман: Ҷавонӣ…
Модар: Эй бачаме! Ин марзҳо гузаштанианд, фақат меҳри модарию фарзандӣ марз надорад ва хатти марзро ҳар шаб бо чашмҳои тарам мола мекунам…
Ман: Ҳо, ту ҳеч вақт аз марзи модариат нагузаштӣ. Дӯстат дорам ва бӯят ҳамеша ҳамроҳи ман аст.